Powered by Blogger.

My Instagram

Σήμερα τα Φώτα κι ο φωτισμός στις Φυτείες




Τα Θεοφάνεια ή Φώτα είναι η τελευταία των μεγάλων γιορτών του Χειμώνα.  Από τις μεγάλες γιορτές της ελληνικής Ορθοδοξίας.  Κατά τα Θεοφάνεια φανερώθηκε η τριαδικότητα του Θεού, η Αγία Τριάδα.

Τις παλιότερες εποχές είχε το δικό της ξεχωριστό χρώμα γιατί με ιδιαίτερη χαρά ο κόσμος ανέμενε να έρθουν τα Φώτα.



Από την παραμονή το πρωί τα παιδιά ξεχύνονταν στις γειτονίες και στα σοκάκια για να πάρουν τα σπίτια με την αράδα και να πουν τα σχετικά κάλαντα.

«Σήμερα τα Φώτα κι ο φωτισμός,
η χαρά μεγάλη κι ο αγιασμός.

Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό,
κάθετ’ η κυρά μας η Παναγιά.

Όργανο βαστάει, κερί κρατεί,
και τον Αϊ-Γιάννη παρακαλεί.

Αϊ-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή,
βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.

Ν’ ανεβώ επάνω στον ουρανούς,
να μαζέψω ρόδα και λίβανους».

Η αμοιβή τους ήταν κάποιο μικρό νόμισμα ή μύγδαλα και γλυκά.

Η μέρα των Θεοφανίων ξεκινά με τον εκκλησιασμό των πιστών. Στους ναούς ψάλλεται, όπως και την προηγουμένη, η ακολουθία των «Μεγάλων Ωρών».

Την ημέρα των Φώτων λοιπον, το πρωί, είχε εκκλησιασμό, με τους πιστούς να κρατούν στα χεριά τους όπως προσέρχονταν στην εκκλησία, κάποιο μικρό κατάλληλο αγγείο ή κύπελλο ή μπουκάλι για τον αγιασμό.

Κατά τη διαρκεία της λειτουργίας, η ώρα του αγιασμού του νερού ήταν αυτή που αποσπούσε την μεγάλη προσοχή του εκκλησιάσματος.



Ένα ολόασπρο τεχνητό περιστέρι με ανοιχτά τα φτερά του κρεμόταν με σχοινί από ένα γάντζο πάνω ψηλά στο κέντρο της Εκκλησίας, ακριβώς κάτω από τον μεγάλο, αστραφτερό πολυέλαιο εκεί δηλαδή που θα γινόταν ο αγιασμός.

Η άκρη του σχοινιού κατέληγε, κατά ένα μυστήριο τρόπο (σαν παιδιά που ήμασταν δεν ξέραμε πως) στο χώρο των Επιτρόπων.



Έτσι την ώρα που ο Ιερέας βύθιζε το σταυρό στην πλατιά λεκάνη με το νερό (μιας και στο χωριο μας δεν εχουμε ουτε ποταμι, ουτε λιμνη κοντα ουτε θαλασσα)  και έψαλλε το <<Έν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε>> και ιδιαίτερα στην αποστροφή <<και το πνεύμα εν είδι περιστεράς>>, ο Επίτροπος που ήταν επιφορτισμένος με την σχετική εργασία, άφηνε λίγο-λίγο το σχοινί και το περιστέρι κατέβαινε ακριβώς πάνω από το νερό που αγιάζονταν και άκουγες το ουάου από τα μικρά παιδιά και έβλεπες τον θαυμασμό στα προσωπάκια τους.

 Η διαδικασία αυτή επαναλαμβάνονταν τρεις φορές, όσες φορές ψάλλονταν το <<Έν Ιορδάνη>>, με τα βλέματα των πιστών καθηλωμένα στο περιστέρι που ανεβοκατέβαινε.

Στο τέλος του αγιασμού, όλοι περνούσαν και ασπάζονταν το Σταυρό και φυλούσαν το χέρι του παπά, ο οποίος έραινε το μέτωπο με ένα κλωνί βασιλικό που βουτούσε στο αγιασμένο νερό.


Με τον αγιασμό που έπαιρναν όλοι στα μπουκαλάκια τους, αγίαζαν τα σπίτια τους σε όλες τις γωνίες και πολλοί την ίδια ή κάποια άλλη στιγμή πήγαιναν στα χωράφια τους και έραιναν τα σπαρτά τους με τον αγιασμό για να έχουν καλή σοδειά.

Τα έθιμα της ημέρας τελειώνουν αργά το βράδυ και τα μεσάνυχτα πιστεύεται ότι ανοίγουν οι ουρανοί. Την ώρα εκείνη, λέει η παράδοση, όποιος ευχηθεί κάτι με όλη του την καρδιά, θα πραγματοποιηθεί.

Ευχαριστούμε θερμά τον Λαογράφο και συγχωριανό μας, ιδιοκτητη της πανέμορφης σελίδας στο Facebook, Αναμνήσεις έθιμα Φυτειωτών, Δημήτρη Βραχά για το κείμενο αυτό, το οποιο μας ταξίδεψε πίσω στα παιδικά μας, αγνά χρονια στο χωριο. Τότε που ο κόσμος μίλαγε ο ένας στον άλλον και όχι όπως σήμερα που είμαστε όλοι κρυμμένοι πίσω από ένα πληκτρολόγιο και μια οθόνη.

No comments